Powers of Ten: Amsterdam versus Londen

verscheen eerder in ROmagazine 15 september 2016

 

Londen kent ongeveer tien keer zoveel inwoners als Amsterdam (iets meer dan 9 miljoen), groeit met tien keer zoveel migranten per jaar (bij benadering 100.000) en bouwt tien keer zoveel woningen per jaar (rond de 50.000). Wat betekent dat voor een stad?  Ik was afgelopen week zes dagen in Londen en ben op zoek gegaan naar wijken die gentrificeren. Zes dagen bleken veel te weinig. Ik viel met mijn neus in de boter omdat een collega uit Londen me een hotel in Clapham had aanbevolen. Clapham? Ja, rond de zes kilometer verwijderd van de London Eye. In Amsterdam zit je gerekend vanaf de Dam dan al bijna in het buitengebied. Zo niet in Londen. We hebben elke dag een of meerdere dagdelen in Clapham doorgebracht, en we hebben zeker niet alles gezien. Maar wel heel veel. Superaanbod aan nieuwe en oude restaurants, hippe en traditionele pubs. Uitstekende bezochte parken (van ’s ochtends tot ’s avonds). Een arthouse bioscoop die bezoekers uit de hele stad (en toeristen) trekt. Een lokale markt. Rode dubbeldekkers af en aan. We kwamen er achter dat we vanaf elke plek in Londen waar we ons bevonden wel een bus naar ‘huis’ konden nemen (al dan niet via een flinke omweg).

Venn Street 2 Clapham

 

Ons hotel heeft twee metrohaltes binnen vijf minuten lopen. De connectiviteit met de rest van de stad is uitstekend. Grote en kleine supermarkten bij de vleet. Een nieuwbouwwijk of naoorlogse uitbreidingswijk zoals Hoogvliet in Rotterdam of Geuzenveld in Amsterdam? Nee, een typisch Engelse huisjesstad, in hoge dichtheden, met hier een daar een appartementencomplex in meerdere bouwlagen.Veel jongeren. Veel fietsers. En alles en iedereen raast door Clapham van hot naar her. We spraken met enkel jonge dames die ons in de restaurants bedienden. Allen uit het buitenland. Op zoek naar het verwezenlijken van een droom (eigen bistro), of ter financiering van de studie. Allen woonden in Londen, meestal in een friends concept. Niemand wilde meer terug naar het land van herkomst (Estland, Tsjechië, Duitsland, Roemenië). Waarom niet? Vrolijke glimlach: “Look around!”. Gemakkelijke taal, dat Engels. Je hebt hier echt alles. Mensen zijn vriendelijk. Voel me hier welkom. Geen last van de Brexit? Allen wuifden dit argument weg: “They need us here”.

De drukte en buzz zijn vele malen groter dan tien keer die in Amsterdam. Meer dan honderd ‘Javastraten’ (een multiculturele straat met enorme dynamiek in voorzieningen in Amsterdam Oost) in Londen. Clapham kent geen status aparte in Londen. We zijn in vergelijkbare wijken geweest als Shepperd’s Bush, Shoreditch, King’s Cross, Putney. Tijdens de soms lange busreizen door vergelijkbare buurten als Brixton en Peckham gereden. Gentrification zeker, locals als vanzelfsprekend, prijsstijgingen navenant.

Alle processen die aan de hier boven beschreven ontwikkeling ten grondslag liggen, leiden tot een omvang van het bruto stedelijk product van de hoofdstad van het VK die niet alleen vele keren groter is dan in Amsterdam (dat zou begrijpelijk zijn), maar ook  tot een aandeel van de Londense economie in dat van het hele land dat ruim drie keer zo groot is als dat van Amsterdam in de Nederlandse economie: ongeveer 17 procent (Amsterdam rond de 5 procent). Dit zijn, kort gezegd, agglomeratie effecten.

In steden ligt het gemiddeld loonpeil hoger. Zowel voor hoog opgeleiden als laag opgeleiden. Waarom? In twittertaal: Steden zijn innovatiever, kennen daardoor een hogere arbeidsproductiviteit, trekken daardoor talent en daardoor dienstverleners aan! En frappant: ondanks het hogere loonpeil stromen bedrijven richting stad! (Dit is zorgvuldiger en mooier na te lezen bij onder andere Enrico Moretti en Jens Suedekum). In Nederland hebben deze agglomeratie effecten weinig aandacht gekregen in het ruimtelijke beleid van na de oorlog. Tot op heden is het zwoegen dit binnen het zicht van politici en journalisten te krijgen.

In De Groene Amsterdammer van vorige week stond weer een knap staaltje populistische retoriek: Hoe het gedachtegoed van Jane Jacobs misbruikt wordt. Recept voor het yuppenparadijs. De redenering is als volgt: yuppen van buiten komen naar de stad om plezier te maken en verdringen arme mensen uit de authentieke volksbuurten. Beleidsmensen, zoals ik, misbruiken diversiteit om geld de stad in te loodsen. Kortom: gentrification is slecht!Nog maar eens een keer: de stad produceert zelf yuppen (onderwijs, gedifferentieerde arbeidsmarkt), en is daarmee motor van de economie. Volgens Moretti genereert elke nieuwe baan in de innovatieve sector vijf nieuwe banen buiten de innovatieve sector (in zowel hoog- als laagwaardige dienstverlening). De stad zelf produceert ‘het geld’.Niets daarover in het bedaagde en gepolitiseerde essay in De Groene. De auteur, Marguerite van den Berg, doceert sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. Teach your children well! Onder andere met de woorden van Ed Glaeser (Triumph of the City): Gentrification is a good problem to have!


Monique.Amkreutz schreef:

Jaren geleden woonde ik nog in Heerlen. Toen al wist je dat het maankwartier er koste wat kost zou moeten komen. Lang voordat de crisis begon. Een prestige kwestie? Laten we hopen dat het Heerlen een stapje verder brengt. Ik betwijfel het!

André schreef:

Weet je Monique, als je niets doet gebeurt er ook niets…

Het helpt natuurlijk geen mallemoer om een deels leegstaand megaproject in een stad met bovenmatig veel laagstand te bouwen, wat gespeend is van functionaliteit en stedenbouwkundige kwaliteit. Huisman een architect? Alsof je Sven Cramer opstelt als spits van Barcelona Football Club………Doordrenkt van prestige, dit overbodige plan. Verder zal dat Mijnwater als energiemonopolie ook niet echt helpen. Pure geldverkwisting!

Komt nog bij dat de ontsluiting met de zuidzijde van de stad er niet komt omdat de beoogde hotelbelegger geen cent te makken heeft en het als doorverkoopobject heeft aangekocht met een lege B.V..

Amsterdam is uniek om zijn scheggen en wordt daar terecht voor geprezen. Niet aan morrelen zou ik zeggen. Of volkstuinen daar in thuishoren is inderdaad een terechte vraag. Maar dat betekent toch niet dat je die ruimte direct moet volbouwen? Natuurlijk blijft Groengebied Amstelland om de hoek liggen, maar toch ook weer iets verder en de verbinding wordt weer zwakker. Een groene Scheg die tot diep de bebouwing van Amsterdam in loopt heeft ongekende waarden. Toen ik in de Afrikaander buurt woonde kon ik langs de Amstel binnen tien minuten naar een boer fietsen voor verse melk. Onderweg reed ik door het groen en vergat de drukte van de stad terwijl ik de weidevogels hoorde. Amsterdam een stad die verbonden is met de veenweiden er omheen. Onbetaalbaar. Probeer dat beeld in stand te houden.

e van hagen schreef:

Zou je niet eerst eens gaan kijken voor je dit soort dingen over Amstelglorie schrijft? 40% van het park is openbaar, het heeft reeds meerdere buurtfuncties en of het natuur is?? Ga eens kijken.

Harrie schreef:

U draait de zaken om: De buurten rond de Van Woustraat zijn geen succes “dankzij de drukte van de Van Woustraat”, maar “ondanks de drukte van de Van Woustraat”.

Joop Moes schreef:

Als je op de kaart de groene scheg bekijkt zie je dat in de loop van vele jaren de groene scheg langzaamaan is opgeknabbeld (Overamstel 1 en Amstelkwartier).. Amstelglorie is nu met het Oeverbos de kop van de Amstelscheg geworden. Die kop afhakken is een doodzonde. Ook doet de stelling afbreuk aan de sociale functie van het volkstuinieren dat daar al 65 jaar plaats vindt en de populariteit van de bevolking (want de wachtlijst is met zo groot als het aantal tuinen). Dus afblijven van Amstelglorie.

Smithd348 schreef:

Im not that much of a online reader to be honest but your blogs really nice, keep it up! I’ll go ahead and bookmark your site to come back later. Cheers beefbdckfebkfebc

Ja, de natuur met biodiversiteit in de Amstelscheg is inderdaad niet zo maar vervangbaar, zeker niet door een monotoon strookje kaalgeschoren gras evenwijdig aan de Amstel zoals op de foto hierboven te zien is.

Dat de Van Woustraat/Rijnstraat in bovenstaande tekst wordt bejubelt als prettige rustige voorbeeldstraat is mij een raadsel. De verkeerssituatie is zo problematisch dat de gemeente Amsterdam deze straat al jaren aan het verbeteren is. Het is een drukke straat met een tram en veel soorten verkeer. Tot de Utrechtsebrug is de straat onderdeel van Plus net fiets en over de brug Plus net auto.

Ik mis onderbouwing van de bewering dat het Volkstuincomplex Amstelglorie een rare groene vlek zou zijn.


Geef een reactie

Uw e-mail adres wordt niet gepubliceerd